Mülteciler için Bilgi

Bu rehberdeki sorular ve cevaplar, dünya genelindeki sığınmacı ve mülteci LGBTİ bireyler ile ilgilidir. Burada sorunuza cevap bulamadığınız takdirde, lütfen info@oraminternational.org adresine yazarak bize ulaşın. Sorunuzun uygun bulunması durumunda, cevabımızla birlikte gelişen kaynak sayfamıza ekleyeceğiz.

Üzülerek belirtiyoruz ki durumunuzla ilgili herhangi bir özel tavsiyede bulunmamız mümkün değil. Sığınma talebiniz veya mülteci durumunuz konusunda yardıma ihtiyacınız varsa başvuru yaptığınız ülkede yasal yardım bulmanız gerekmektedir.

 

Yaşadığım ülkede tehlike isem bu konudaki imkânlarım nelerdir?

Ülkenizde güvenli bir şekilde yaşamanın yolunu bulabilir ya da ülkenizden ayrılmayı düşünebilirsiniz. Birçok insan, imkânlarının elverişli olması halinde ülkesinde kalıyor. İnsanın kendi ülkesinde hayatı çok zor olsa da genellikle başka bir ülkede yeni bir hayata başlamak daha zordur. Ülkenizi terk etmek zorundaysanız sığınma talebinde bulunmak veya mülteci statüsü almak sizin için bir seçenek olabilir.

Cinsel yöneliminiz veya cinsel kimliğinizin dışa vurumu yüzünden hayatınız, özgürlüğünüz, fiziksel güvenliğiniz ya da diğer temel insan haklarınız tehlikedeyse (özetle kötü muamele görmekten korkuyorsanız) uluslararası kanunlara göre sığınma talebiniz dikkate alınır ve sığınmacı olmaya hak kazanabilirsiniz. Halihazırda, onlarca ülke bu nedenlerden dolayı kendi sınırları içerisinde bulunan kişileri sığınmacı olarak kabul etmektedir. Bu ülkelere “iltica (sığınma) ülkeleri” denir. Yerel iltica sisteminin olmadığı diğer ülkelerde ise başka bir yere yerleşme beklentisiyle geçici olarak kalabilirsiniz. Bu ülkelere ise “geçiş (transit) ülkeleri” denir.

 

Sığınma talebinde bulunmak kolay mı?

Zor olmadığı gibi kolay da değildir! Sığınmacı olarak kabul edilmek için ülkenizden ayrılmanız ve başka bir ülkeye giriş yapmanız gerekir. Bu süreç oldukça zor ve tehlikeli olabilir. Sığınma talebinde bulunacağınız veya geçiş yapacağınız (transit) ülkelerde mali zorluklar, tecrit, yalnızlık, dışlanma ve hepimizin evden uzaktayken karşılaştığı diğer birçok zorlukla karşı karşıya kalabilirsiniz. Bunu belirtmemizin sebebi, içinde bulunduğunuz zorlu ve tehlikeli şartlardan kaçıp kurtulmanız konusunda cesaretinizi kırmak değil. Ancak sahip olduğunuz koşulları ve seçenekleri değerlendirirken hangi zorluklarla karşılaşabileceğinizi düşünmeniz ve bilmeniz oldukça önemlidir

 

Cinsel yönelimim veya cinsel kimliğim yüzünden tehlikedeysem sığınmacı veya mülteci statüsü elde edebilir miyim?

Genel olarak cevap “evet” olsa da nerede olduğuna göre değişebilir. Günümüzde birçok Batı ülkesi, insanların sığınmacı veya mülteci statüsü elde etmeleri için cinsel yönelimleri veya cinsel kimliklerinden dolayı kötü muamele görmelerini geçerli bir neden olarak tanımaktadır. Diğer birçok ülkede ise Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) bu gerekçelerle size mülteci statüsü verilmesi konusunda anlaşma sağlayabilir.

 

Ne çeşit bir ciddi zarar sığınma talebinde bulunabilmem için yeterlidir?

Cinsel yönelim ve cinsel kimliği yüzünden insanların karşılaştıkları kötü muameleleri burada sıralamamız mümkün değil. Cinsel yöneliminiz veya cinsel kimliğinizden ötürü ölüm cezasından, gözaltına alınma/tutuklanmaktan ve şiddet görmekten korkuyorsanız iltica etmeye hak kazanabilirsiniz. Göreceğiniz kötü muamele, kamusal hizmetlerden mahrumiyet, ciddi ve sistematik ayrımcılık veya diğer insan hakları ihlallerinin yanı sıra cezai kovuşturma/takip, keyfi tutuklama, gözaltına alınma, tıbbi/psikolojik tedaviye zorlanma, fiziksel şiddet, dışlanma/damgalanma gibi farklı biçimleri içerebilir. Karşılaştığınız herhangi bir uygulamanın ya da zararın kötü muamele olup olmadığı her zaman bireysel durumuza ve davanızın somut dayanaklarına göre belirlenir.

 

Kötü muameleye maruz kalmamın cinsel yönelimime veya cinsel kimliğime bağlı olduğunu nasıl gösterebilirim?

Genellikle tam olarak neden hedef alındığımızı biliriz. Ancak kötü muamelede bulunan kişilerin bu eylemlerini ve nedenlerini kanıtlamak zor olabilir. Sizinle aynı cinsiyetteki insanlarla ilişkiniz olduğundan dolayı kötü muamele görmekten korkuyorsanız, bunu gerçekleştiren kişilerin ne söylediğini ya da yaptığını ve bunun cinsel yöneliminizle bağlantılı olduğunu kanıtlamanız/açıklamanız gerekir. Davranışlarınızın toplumsal cinsiyet rolüne uygun olmadığı gerekçesiyle (örneğin erkekseniz ve feminen bir şekilde giyiniyor, yürüyor, konuşuyor veya davranış sergiliyorsanız) kötü muamele görüyorsanız, gerçekte bu sebeplerden ötürü hedef gösterildiğinizi kanıtlamanız gerekecektir. Bazı durumlarda ise tutukluluk belgesi gibi resmi belge niteliği taşıyan yazılı bir kanıtınız olmalı. Davanız çoğunlukla ifadenize ve ifadenizde yer alan beyanları destekleyen kanıtlara göre karara bağlanmaktadır.

 

Bana kötü muamelede bulunanın kim olduğu önemli mi?

Bazen. Resmi makamlar/yetkililer tarafından gerçekleştirilen ya da aile üyeleri, sivil toplum kuruluşları, dini kurumlar, belirli kişiler, toplumun diğer kesimlerinden vb. gördüğünüz kötü muamele sığınma talebinde bulunmaya zemin hazırlar. Gördüğünüz/göreceğiniz kötü muameleyi gerçekleştiren kişi sivil toplum üyesi ise yalnızca yetkililer sizi koru(ya)madığında sığınma talebinde bulunmaya hak kazanabilirsiniz.

 

Kötü muameleden kaçmak için kendi ülkemde yerimi değiştirmeli miyim?

Elbette birçok insan mümkün olduğu sürece kendi ülkesinde kalmayı tercih etmektedir. Ayrıca, birçok ülke kendi ülkenizde güven içerisinde yaşayabilmeniz durumunda sığınma talebinizi kabul etmeyebilir. Örneğin yaşadığınız ülkenin küçük bir yerleşim yerinde şiddete maruz kalıp da farklı bir şehirde daha hoşgörülü bir yaşam sürdürebilecekseniz, muhtemelen sığınma talebine hak kazanamayabilirsiniz. Bu durum, ülkenizdeki şartlara ve içinde bulunduğunuz istisnai koşullara göre değişir.

 

Herhangi bir ülkede sığınma talebinde bulunabilir miyim?

Her ülkenin bağımsız sığınma sistemi bulunmamaktadır. Bazı ülkelerin (çoğunlukla Kuzey Amerika ve Avrupa ülkeleri) sığınma talebinizi değerlendirecekleri ve uygun bulunduğu takdirde size ülke içi yasal statü ve başka haklar tanıyacakları sığınma sistemi vardır. Gelişmekte olan ülkelerin birçoğunda, sığınma talebi sistemi Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) tarafından yönetilmektedir. UNHCR sizi mülteci olarak tanırsa sınır dışı edilmekten korunabilir ve başka bir ülkeye yerleştirilebilirsiniz. Bazı ülkelerde ise sığınma sistemi veya mülteci  statüsü bulunmamaktadır. Bu nedenle, yola çıkmadan önce gideceğiniz ülkedeki durum hakkında araştırma yapmalısınız.

 

Ülkemden ayrılmadan önce ne yapmam gerekiyor?

Ülkenizdeyken yapabileceğiniz kadar fazla hazırlık yapın. Ülkenizden çıktığınızda, kimliğinizden dolayı kötü muameleye uğradığınızı gösterecek belgelere erişiminiz çok zor olabilir. Bu nedenle, kimlik belgesine, pasaporta, doğum kaydına, evlilik/boşanma kayıtlarına ve okul kayıtlarına sahip olmalısınız. Tıbbi hasar kayıtları, tutukluluk, alıkonma ve sorgulanma ile ilgili belgelerin yanı sıra maruz kaldığınız kötü muameleyi belgeleyen fotoğraflar ve yazışmalar da size yardımcı olacaktır. Ülkenizden ayrılmadan önce bu belgeleri taramanızı ve elektronik ortamda yedeklemenizi tavsiye ederiz. Belgelerinizi kendinize e-posta gönderebilir veya çevrimiçi depolama hizmeti sunan sitelere yükleyebilirsiniz. Böylece gittiğiniz yerde bu belgelere ulaşımınız kolaylaşır.

Ayrıca, gidiş rotanızı ve yönteminizi doğru belirleyin ve geçerli seyahat belgeniz her zaman yanınızda olsun. Son olarak, ülkenizden ayrılmanız ve seyahatiniz boyunca yaşamınızı sürdürebilmeniz için elinizden geldiği kadar nakit para ayırın.

 

Transit ülkeye veya sığınma talebinde bulunacağım ülkeye vardıktan sonra ne yapmalıyım?

Uygun olan en kısa sürede sığınmacı veya mülteci statüsü için başvurun. Mültecilik başvurusundaki ciddi gecikmeler, birçok ülkedeki yetkililer tarafından kendi ülkenize dönmekten gerçekten korkmadığınız şeklinde değerlendirilmektedir. Hedef ülkeye vardığınızda sığınma ve göçmenlik konusunda uzmanlaşmış yasal bir örgüt veya varsa LGBTİ hakları için çalışan herhangi bir örgüte başvurmanızı tavsiye ederiz. Bu tür örgütler, sığınma talebi veya mülteci statüsü işlemlerinde ve diğer konularda size yardımcı olabilirler. Birleşmiş Milletlerin sığınmacıları/mültecileri korumadan sorumlu temsilciliği, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ile de irtibata geçmenizi tavsiye ederiz. Günümüzde birçok UNHCR bürosu, LGBTİ bireylerin maruz kaldıkları kötü muamelelerden haberdardır ve sığınma talebinde bulunurken gereken bilgiyi ve yöntemleri sağlamanızda size yardımcı olabilirler. Transit ülkelerden sınır dışı edilmek istemiyorsanız halihazırda UNHCR her zaman size yardımcı olacaktır. Bazı ülkelerde ise kalacak yer bulma gibi konularda UNHCR ve diğer temsilcilikler size yardımcı olabilirler.

 

Başka bir ülkeye yerleştirme veya sığınma talebi işlemlerinin hızlı olmasını bekleyebilir miyim?

Başka bir ülkeye yerleştirme veya sığınma talebinize olumlu kararın verilmesi uzun ve çoğunlukla zor bir süreçtir. Bu durumlar için gereken zaman birkaç aydan birkaç yıla kadar değişiklik gösterebilir. Süreç manevi olarak streslidir. Bu süre boyunca umudunuzu kaybetmemeli ve “anı yaşama”yı öğrenmelisiniz.

 

Ülkemde LGBTİ olduğu bilinen kişiler dışlanmaya ve şiddete maruz kalmaktadır. Öldürülen iki kişiyi biliyorum. Ancak cinsel yöneliminizi ve cinsel kimliğinizi sakladığınızda güvende kalabilirsiniz. Sığınmacı/mülteci statüsü için uygun bulunur muyum?

Sayıları gittikçe artan birçok ülkede ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nde (UNHCR) cevap “evet”tir. Son zamanlara kadar birçok ülke, kendi ülkesinde gizlice yaşayarak (kapalı bir yerde saklanarak) görebileceği kötü muameleden kaçmaya çalışan kişilerin mülteci taleplerini reddetmiştir. Ancak son bir kaç yılda, özellikle Avrupa’da birçok ülke bu şekilde düşünmenin yanlış olduğu kanısına varmıştır. Bu ülkelerin çoğunda mahkemeler, bireylerin kötü muameleden kaçınmak için kapalı bir yerde saklanmalarının/yaşamalarının kabul edilemez olduğuna karar vermişlerdir.

Bazı ülkeler, insanların kötü muameleden kaçınmak için “gizli” kalma isteği ile toplumsal baskıdan kaçma isteği arasında ayrım yapmaktadır. Başvuruda bulunmadan önce başarı şansınızı artırmak için başvurunuzu yapacağınız ülkenin kurallarını anladığınızdan/bildiğinizden emin olun.

 

Ailem tarafından gerekli görüldüğü için bir erkekle evlendim. Ancak hayatımın gerçek aşkı bir kadın. Bu durumda lezbiyen kimliğimle sığınmacı/mülteci olarak tanınabilir miyim?

Bir erkek ile evli olmuş olsanız bile lezbiyen olmanızdan dolayı kötü muamele görmekten korktuğunuz göz önüne alınarak sığınmacı/mülteci statüsü elde edebilirsiniz. Günümüzde birçok sığınmacı ve mülteci denetmeni, insanların karşılaştıkları/karşılaşacakları sosyal baskılardan ve kültürel normlardan dolayı istemedikleri evliliklere zorlandıklarını bilmektedir. Ayrıca, birçok denetmen insanın cinsel yönelimini ifade etme biçiminin zamanla değişeceğini de bilmektedir. Sizinle görüşme yapan kişi durumuz hakkında bilgili olsa bile evliliğiniz hakkındaki durum, cinsel yöneliminiz ve şu anki ilişkinizle ilgili birçok soruyu yanıtlamaya hazırlıklı olun. Sığınmacı veya mülteci statüsüne nerede başvurduğunuza bağlı olarak lezbiyen olmanıza karşın bir erkekle evli olmanızı anlamayan bir görüşmeciye denk gelebilirsiniz.

Sizinle görüşen kişiye, bulunduğunuz toplumda insanların cinsel yönelimlerine/kimliklerine bakılmaksızın neden evlenmek zorunda bırakıldıklarını/bırakıldığınızı doğru bir şekilde aktardığınızdan emin olun. Bir lezbiyenin bekâr kalmasından dolayı karşılaşacağı/karşılaştığı zorlukları açık ve doğru biçimde aktarın.

 

Sığınma talebinde bulunuyorum, çünkü başka bir adamla çok samimi bir şekilde yakalandım. Gerçekte biseksüelim. Kadınlarla olan ilişkimi yetkililerden saklamalı mıyım?

Başvurunuzun uygunluğunu kanıtlamak zor bir süreç olsa ve görüşme boyunca sıkı sorgulanmanız gerekse bile biseksüellik, sığınmacı veya mülteci statüsü elde etmeniz için yeterli bir neden olabilir. Bunun için gerçekçi olmalı ve hiçbir bilgiyi saklamamalısınız. Başvuruda bulunan kişilerle yapılan ayrıntılı görüşmelerde genellikle tutarsızlıklar ve yalanlarla karşılaşılır. Böyle bir durum başvurunuzun reddedilmesiyle sonuçlanabilir. Kadınlarla ilişkiniz konusunda dürüst olun. Önceden veya şu anda bir erkekle birlikte olmaktan dolayı kötü muamele görmekten gerçekten korkuyorsanız eninde sonunda kazanırsınız.